Χωρίς σεξ για μεγάλο διάστημα; Τι συμβαίνει πραγματικά σε σώμα και διάθεση

Η σεξουαλική δραστηριότητα μπορεί να αποτελεί σημαντικό κομμάτι της ζωής μας, να συνδέεται με την ευχαρίστηση, την οικειότητα και τη συναισθηματική επαφή. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι το σώμα «χρειάζεται» το σεξ για να λειτουργεί φυσιολογικά ή ότι μια περίοδος αποχής θα προκαλέσει αυτομάτως προβλήματα υγείας. Οι λόγοι για τους οποίους κάποιος μπορεί να μη θέλει ή να μην μπορεί να κάνει σεξ είναι πολλοί. Μια εγκυμοσύνη, μια ασθένεια, μια δύσκολη περίοδος, η απουσία συντρόφου, ένα ψυχολογικό τραύμα ή απλώς η προσωπική επιλογή είναι μερικοί μόνο από αυτούς. Και δεν υπάρχει κάποια επιστημονικά καθορισμένη «φυσιολογική» συχνότητα σεξ που οφείλουν όλοι να ακολουθούν. Τι μπορεί, λοιπόν, να συμβεί όταν περνάς μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς σεξ και τι από όσα ακούμε αποτελεί περισσότερο μύθο παρά επιστημονικό δεδομένο;

1. Δεν «πέφτουν» μόνιμα οι ορμόνες της ευτυχίας

Το σεξ και ιδιαίτερα ο οργασμός συνοδεύονται από προσωρινές νευροορμονικές μεταβολές. Μελέτες έχουν καταγράψει, μεταξύ άλλων, αύξηση της προλακτίνης μετά τον οργασμό και μεταβολές στην ωκυτοκίνη και στη λειτουργία του συμπαθητικού νευρικού συστήματος. Πρόκειται όμως για παροδικές αντιδράσεις του οργανισμού, όχι για ορμόνες που αποθηκεύονται σε κάποιο «ρεζερβουάρ» και εξαντλούνται όταν σταματάμε να κάνουμε σεξ.

Επομένως, η αποχή δεν σημαίνει από μόνη της ότι θα εμφανίσεις κατάθλιψη ή ότι θα μειωθούν μόνιμα οι ενδορφίνες και η ωκυτοκίνη σου. Έρευνες έχουν βρει συσχετίσεις ανάμεσα στη σεξουαλική ικανοποίηση, τη συχνότητα του σεξ και την ψυχική ευεξία, αλλά η σχέση είναι πολύ πιο σύνθετη και δεν αποδεικνύει ότι η έλλειψη σεξ προκαλεί κατάθλιψη.

2. Το δέρμα σου δεν γίνεται ξηρό επειδή δεν κάνεις σεξ

Η ιδέα ότι η αποχή κάνει το δέρμα πιο ξηρό, θαμπό ή λιγότερο ελαστικό επειδή «δεν κυκλοφορεί αρκετά το αίμα» δεν υποστηρίζεται από ισχυρά επιστημονικά δεδομένα.

Φυσικά, κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής διέγερσης αυξάνεται προσωρινά η καρδιακή συχνότητα και η αιματική ροή. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η συστηματική απουσία σεξ επηρεάζει την ενυδάτωση ή την ελαστικότητα του δέρματος. Για την κατάσταση του δέρματος παίζουν πολύ σημαντικότερο ρόλο παράγοντες όπως η ηλικία, οι ορμόνες, η έκθεση στον ήλιο, η διατροφή, η ενυδάτωση και η γενικότερη υγεία.

3. Μπορεί να χάσεις έναν τρόπο εκτόνωσης του στρες

Για αρκετούς ανθρώπους το σεξ λειτουργεί σαν ένας ευχάριστος τρόπος χαλάρωσης. Η σωματική επαφή, η οικειότητα και ο οργασμός μπορούν να επηρεάσουν τη φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού στο στρες.

Μάλιστα, μελέτη στο Biological Psychology διαπίστωσε ότι άνθρωποι που είχαν πρόσφατα σεξουαλική επαφή παρουσίαζαν διαφορετική αντίδραση της αρτηριακής πίεσης σε στρεσογόνες δοκιμασίες σε σύγκριση με όσους δεν είχαν αντίστοιχη δραστηριότητα. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι όποιος απέχει από το σεξ θα έχει υψηλότερη κορτιζόλη ή περισσότερο άγχος.

Άλλωστε, η οικειότητα δεν περιορίζεται στο σεξ. Έρευνα σε ζευγάρια έχει δείξει ότι ακόμα και άλλες εκφράσεις εγγύτητας μπορούν να συνδέονται με καλύτερη διαχείριση της αντίδρασης στο στρες.

4. Η αρτηριακή σου πίεση δεν ανεβαίνει απλώς επειδή σταμάτησες να κάνεις σεξ

Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση. Υπάρχουν μελέτες που συσχετίζουν τη συχνότερη σεξουαλική δραστηριότητα με ορισμένους δείκτες καλύτερης καρδιαγγειακής υγείας. Υπάρχουν επίσης πληθυσμιακές έρευνες που βρίσκουν συσχέτιση ανάμεσα στη μεγαλύτερη σεξουαλική δραστηριότητα και χαμηλότερη θνησιμότητα.

Συσχέτιση όμως δεν σημαίνει αιτιότητα. Οι άνθρωποι που είναι ήδη πιο υγιείς, νεότεροι ή περισσότερο δραστήριοι είναι συχνά και εκείνοι που έχουν περισσότερη σεξουαλική δραστηριότητα. Επομένως, δεν μπορούμε να πούμε ότι η αποχή από το σεξ προκαλεί υπέρταση ή καρδιοπάθεια.

5. Η λίμπιντο μπορεί να αλλάξει, αλλά όχι απαραίτητα προς τα κάτω

Το γνωστό «όσο λιγότερο κάνεις σεξ τόσο λιγότερο το θέλεις» δεν αποτελεί κανόνα για όλους.

Η σεξουαλική επιθυμία επηρεάζεται από ένα ολόκληρο σύστημα παραγόντων. Οι ορμόνες, η ψυχολογία, το στρες, η ποιότητα μιας σχέσης, η εικόνα που έχουμε για το σώμα μας, τα φάρμακα, ο ύπνος και η γενικότερη κατάσταση της υγείας μπορούν να την αυξήσουν ή να τη μειώσουν.

Σε ορισμένους ανθρώπους μια μεγάλη περίοδος χωρίς σεξ συνοδεύεται πράγματι από λιγότερη επιθυμία. Σε άλλους συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Δεν υπάρχει κάποια αναπόφευκτη βιολογική διαδικασία που εξαφανίζει τη λίμπιντο επειδή δεν υπάρχει σεξουαλική δραστηριότητα.

6. Δεν γίνεσαι λιγότερο ευλύγιστη ούτε αυξάνεται ο κίνδυνος ατυχημάτων

Ανάμεσα στους πιο περίεργους ισχυρισμούς που κυκλοφορούν είναι ότι η αποχή από το σεξ μειώνει την ισορροπία ή την ευλυγισία και άρα αυξάνει τον κίνδυνο τραυματισμών.

Δεν υπάρχουν αξιόπιστα επιστημονικά δεδομένα που να στηρίζουν έναν τέτοιο ισχυρισμό. Το σεξ περιλαμβάνει σωματική δραστηριότητα, αλλά δεν αποτελεί υποκατάστατο της άσκησης που απαιτείται για τη διατήρηση της μυϊκής δύναμης, της ισορροπίας και της κινητικότητας.

Αν λοιπόν δεν κάνεις σεξ, δεν πρόκειται ξαφνικά να χάσεις την ισορροπία ή τη φυσική σου κατάσταση εξαιτίας της αποχής.

7. Η οικειότητα μπορεί να αλλάξει, όχι όμως επειδή το σώμα «ζητάει» σεξ

Ένας άνθρωπος που επιθυμεί σεξ και δεν το έχει μπορεί να νιώσει απογοήτευση, απόρριψη ή μοναξιά. Αυτό αφορά κυρίως το χάσμα ανάμεσα σε αυτό που θέλει και σε αυτό που βιώνει, όχι την αποχή αυτή καθαυτή.

Αντίθετα, κάποιος που επιλέγει συνειδητά να μη βρίσκεται σε σεξουαλική σχέση μπορεί να μην αισθανθεί καμία αρνητική ψυχολογική συνέπεια.

Έρευνες έχουν συνδέσει τη σεξουαλική δραστηριότητα και ιδιαίτερα την ικανοποίηση από αυτήν με καλύτερους δείκτες ευεξίας. Παρ’ όλα αυτά, η ποιότητα της σχέσης και το αν ο ίδιος ο άνθρωπος είναι ικανοποιημένος με τη σεξουαλική του ζωή φαίνεται να έχουν εξίσου μεγάλη σημασία.

8. Η αποχή δεν «χαλάει» από μόνη της τον εμμηνορροϊκό κύκλο

Η σχέση μεταξύ σεξουαλικής δραστηριότητας και εμμηνορροϊκού κύκλου έχει μελετηθεί εδώ και δεκαετίες, όμως τα αποτελέσματα δεν επιτρέπουν το συμπέρασμα ότι η έλλειψη σεξ προκαλεί διαταραχές περιόδου.

Παλαιότερες μελέτες έχουν παρατηρήσει διαφορές στη μεταβλητότητα του κύκλου μεταξύ σεξουαλικά ενεργών και μη ενεργών γυναικών, ενώ νεότερες έρευνες δείχνουν ότι οι ίδιες οι ορμονικές μεταβολές του κύκλου επηρεάζουν τη σεξουαλική επιθυμία και δραστηριότητα.

Με απλά λόγια, δεν μπορούμε να πούμε ότι η αποχή προκαλεί ακανόνιστη περίοδο. Αν υπάρχουν σημαντικές αλλαγές στον κύκλο, χρειάζεται να εξεταστούν άλλες πιθανές αιτίες, όπως το στρες, οι μεταβολές βάρους, οι ορμονικές διαταραχές, η εγκυμοσύνη ή κάποια γυναικολογική κατάσταση.

9. Υπάρχει μια πραγματική αλλαγή που είναι ξεκάθαρη: μειώνονται συγκεκριμένοι κίνδυνοι

Υπάρχει τουλάχιστον μία επίδραση της αποχής για την οποία τα πράγματα είναι πολύ πιο απλά. Η αποχή από κολπικό, πρωκτικό και στοματικό σεξ εξαλείφει τον κίνδυνο μετάδοσης σεξουαλικώς μεταδιδόμενων λοιμώξεων μέσω αυτών των μορφών σεξουαλικής επαφής. Παράλληλα, η αποχή από κολπική επαφή που μπορεί να οδηγήσει σε σύλληψη αποτρέπει και την εγκυμοσύνη μέσω αυτής της οδού.

Μια εξαίρεση που αφορά κυρίως την εμμηνόπαυση

Υπάρχει ένα σημείο στο οποίο η σεξουαλική δραστηριότητα μπορεί πράγματι να έχει πιο άμεση σωματική επίδραση. Μετά την εμμηνόπαυση, η πτώση των οιστρογόνων μπορεί να προκαλέσει ξηρότητα, λέπτυνση και μειωμένη ελαστικότητα των κολπικών ιστών. Η Menopause Society αναφέρει ότι η τακτική, ανώδυνη σεξουαλική διέγερση, είτε μόνη είτε με σύντροφο, μπορεί να αυξάνει τη ροή αίματος και να βοηθά στη διατήρηση της λειτουργικότητας του κόλπου.

Εδώ όμως η βασική αιτία των αλλαγών είναι η μείωση των οιστρογόνων και όχι η αποχή από το σεξ.

Τι να θυμάσαι

Δεν υπάρχει κάποιο χρονικό όριο μετά το οποίο το σώμα αρχίζει να «υποφέρει» επειδή δεν κάνεις σεξ. Ούτε υπάρχει μια σωστή συχνότητα που εξασφαλίζει καλύτερη υγεία για όλους.

Το σεξ μπορεί να προσφέρει ευχαρίστηση, χαλάρωση, καλύτερη αίσθηση σύνδεσης και, σε ορισμένους ανθρώπους, καλύτερο ύπνο. Μελέτες έχουν πράγματι βρει ότι το σεξ με οργασμό συνδέεται με μικρότερο χρόνο μέχρι την έναρξη του ύπνου και καλύτερη υποκειμενική ποιότητα ύπνου.

Αυτό όμως απέχει πολύ από το να πούμε ότι η αποχή κάνει κακό στο σώμα. Αν δεν κάνεις σεξ και είσαι καλά με αυτό, δεν υπάρχει κάτι που χρειάζεται να «διορθώσεις». Αν, αντίθετα, η απουσία σεξ συνοδεύεται από πόνο, απότομη απώλεια επιθυμίας, δυσφορία, προβλήματα στη σχέση ή έντονη ψυχολογική επιβάρυνση, τότε αξίζει να αναζητήσεις την αιτία και όχι να θεωρήσεις ότι το πρόβλημα είναι απλώς ο αριθμός των σεξουαλικών επαφών.