Γιατί οι γάτες κολλάνε με κάποιους ανθρώπους και αγνοούν εντελώς άλλους;
Υπάρχουν άνθρωποι που δεν κάνουν απολύτως τίποτα και μέσα σε λίγα λεπτά έχουν μια γάτα στα πόδια τους. Και υπάρχουν κι εκείνοι που προσπαθούν να την καλοπιάσουν, την φωνάζουν, της προσφέρουν φαγητό και τελικά τη βλέπουν να απομακρύνεται με εκείνο το χαρακτηριστικό ύφος που μοιάζει σχεδόν προσβλητικό. Όσο κι αν συνηθίζουμε να περιγράφουμε τις γάτες ως ανεξάρτητες και κάπως απόμακρες, τα πράγματα είναι λίγο πιο σύνθετα. Οι γάτες μπορούν να δεθούν με τους ανθρώπους και φαίνεται πως πράγματι έχουν προτιμήσεις ως προς το ποιον θέλουν κοντά τους. Και αυτές οι προτιμήσεις δεν σχετίζονται μόνο με το ποιος γεμίζει το μπολ τους.
Οι γάτες δεν είναι τόσο αντικοινωνικές όσο νομίζουμε
Η κλασική εικόνα της γάτας που ενδιαφέρεται μόνο για το φαγητό της δεν επιβεβαιώνεται πάντα από την έρευνα. Σε μελέτη με γάτες που ζούσαν τόσο σε σπίτια όσο και σε καταφύγια, πολλές επέλεξαν την επαφή με άνθρωπο αντί για άλλες επιλογές, όπως το φαγητό ή τα παιχνίδια.
Με άλλα λόγια, η ανθρώπινη παρέα μπορεί να αποτελεί από μόνη της κάτι ευχάριστο για μια γάτα. Το θέμα είναι ποιος είναι αυτός ο άνθρωπος και κυρίως πώς συμπεριφέρεται απέναντί της.
Η μυρωδιά μας λέει περισσότερα απ’ όσα φανταζόμαστε
Για μια γάτα η όσφρηση παίζει τεράστιο ρόλο. Δεν χρειάζεται να μας κοιτάξει καλά για να καταλάβει αν μας γνωρίζει. Έρευνα έχει δείξει ότι οι γάτες μπορούν να ξεχωρίσουν τη μυρωδιά ενός οικείου ανθρώπου από εκείνη ενός αγνώστου.
Μάλιστα, όταν τους παρουσιάστηκαν διαφορετικά δείγματα οσμών, ασχολήθηκαν περισσότερο με τις άγνωστες μυρωδιές. Η πιθανότερη εξήγηση είναι ότι η γνώριμη μυρωδιά δεν χρειαζόταν την ίδια εξερεύνηση.
Και δεν σταματά εκεί. Οι γάτες φαίνεται πως μπορούν να αντιληφθούν ακόμα και αλλαγές στις ανθρώπινες οσμές που συνδέονται με τη συναισθηματική μας κατάσταση.
Σε σχετική έρευνα, όταν εκτέθηκαν σε οσμές που σχετίζονταν με φόβο, παρουσίασαν περισσότερες συμπεριφορές επιφυλακτικότητας, όπως χαμηλωμένα αυτιά, κινήσεις της ουράς και τάση απομάκρυνσης.
Άρα ένας άνθρωπος που πλησιάζει μια γάτα αγχωμένος ή φοβισμένος μπορεί να της μεταδίδει πολύ περισσότερες πληροφορίες από όσες αντιλαμβάνεται ο ίδιος.
Όσο περισσότερο προσπαθείς, τόσο περισσότερο μπορεί να απομακρύνεται
Εδώ βρίσκεται ίσως και η εξήγηση για ένα από τα μεγαλύτερα παράδοξα με τις γάτες. Γιατί πλησιάζουν συχνά εκείνον που δεν ενδιαφέρεται καθόλου για αυτές, ενώ αγνοούν τον άνθρωπο που προσπαθεί απεγνωσμένα να τις χαϊδέψει;
Πιθανότατα επειδή οι γάτες θέλουν να έχουν επιλογή.
Έρευνα σε 119 ανθρώπους που αλληλεπίδρασαν με γάτες σε καταφύγιο έδειξε ότι ο τρόπος προσέγγισης επηρεάζει σημαντικά την αντίδραση του ζώου. Οι άνθρωποι που επιχειρούσαν να ελέγχουν περισσότερο την επαφή και δεν ανταποκρίνονταν τόσο καλά στα σημάδια που έδινε η γάτα είχαν λιγότερο θετικές αλληλεπιδράσεις μαζί της. Τα ευρήματα δημοσιεύτηκαν στο Scientific Reports.
Αντίθετα, ένας άνθρωπος που κάθεται ήρεμα, δεν την κυνηγά και της αφήνει χώρο να αποφασίσει αν θέλει να πλησιάσει μπορεί να φαίνεται πολύ πιο ασφαλής στα μάτια της.
Η αδιαφορία, δηλαδή, που συχνά πιστεύουμε ότι τις ελκύει δεν είναι απαραίτητα αδιαφορία. Είναι απουσία πίεσης.
Δεν υπάρχει μία προσωπικότητα γάτας
Φυσικά, δεν μπορούμε να βάλουμε όλες τις γάτες στο ίδιο κουτί. Άλλες είναι κοινωνικές, άλλες πιο φοβισμένες και άλλες χρειάζονται αρκετό χρόνο μέχρι να νιώσουν άνετα κοντά σε κάποιον.
Και το παρελθόν τους φαίνεται πως έχει σημασία.
Σε πιλοτική μελέτη που εξέτασε τη συμπεριφορά γατών κατά την επαφή τους με ανθρώπους, οι αρσενικές γάτες με χαμηλότερα επίπεδα τεστοστερόνης καθώς και όσες είχαν μεγαλώσει με ανθρώπινη παρουσία από μικρή ηλικία εμφάνισαν πιο φιλική συμπεριφορά.
Αυτό δείχνει ότι η κοινωνικοποίηση, οι εμπειρίες των πρώτων μηνών ζωής αλλά και βιολογικοί παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν το πόσο εύκολα μια γάτα θα εμπιστευτεί κάποιον.
Το μυστικό είναι να την αφήσεις να αποφασίσει
Αν λοιπόν θέλεις να σε συμπαθήσει μια γάτα, ίσως το χειρότερο που μπορείς να κάνεις είναι να προσπαθήσεις υπερβολικά.
Μην την κυνηγάς για να τη χαϊδέψεις, μην την πιάνεις επειδή αποφάσισες ότι τώρα θέλεις αγκαλιά και μην θεωρείς ότι επειδή της έδωσες φαγητό αποκτήσατε αυτομάτως σχέση.
Κάθισε κοντά της, άφησέ την να σε παρατηρήσει και περίμενε να κάνει εκείνη το επόμενο βήμα. Γιατί τελικά οι άνθρωποι που φαίνεται να έχουν ένα ανεξήγητο χάρισμα με τις γάτες πιθανότατα κάνουν κάτι πολύ απλό. Σέβονται τα όριά τους. Και, αν το καλοσκεφτείς, δεν είναι και τόσο διαφορετικό από αυτό που χρειαζόμαστε οι περισσότεροι από τις ανθρώπινες σχέσεις μας.