Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο μετά από μία μόνο προπόνηση;
Το έχουμε νιώσει σχεδόν όλοι. Τελειώνεις την προπόνηση κουρασμένη, μπορεί να λαχανιάζεις ακόμη, αλλά κάπως η διάθεσή σου έχει αλλάξει. Το μυαλό μοιάζει πιο καθαρό και τα πράγματα λίγο πιο ανάλαφρα. Αυτή η αίσθηση δεν φαίνεται να αφορά μόνο το πώς αντιλαμβανόμαστε εμείς την άσκηση. Ερευνητές από το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Βόννης θέλησαν να δουν αν ακόμη και μία μεμονωμένη προπόνηση μπορεί να αφήσει ένα μετρήσιμο «αποτύπωμα» στον εγκέφαλο.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Frontiers in Human Neuroscience, εξέτασε κυρίως τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνεί η αμυγδαλή με άλλες περιοχές του εγκεφάλου πριν και μετά τη σωματική άσκηση.
Τι ακριβώς έκαναν οι συμμετέχοντες
Στην έρευνα πήραν μέρος 20 υγιείς άνδρες ηλικίας από 20 έως 35 ετών, όλοι τους καλά προπονημένοι ποδηλάτες με υψηλά επίπεδα φυσικής δραστηριότητας. Οι συμμετέχοντες δοκιμάστηκαν σε τρεις διαφορετικές συνθήκες.
Στη μία περίπτωση έκαναν διαλειμματική προπόνηση χαμηλότερης έντασης, στη δεύτερη υψηλής έντασης και στην τρίτη δεν ασκήθηκαν καθόλου, παραμένοντας καθισμένοι πάνω στο ποδήλατο.
Πριν και μετά από κάθε συνεδρία, οι ερευνητές κατέγραφαν τη διάθεσή τους και πραγματοποιούσαν λειτουργική μαγνητική τομογραφία σε κατάσταση ηρεμίας. Με αυτόν τον τρόπο μπορούσαν να συγκρίνουν όχι μόνο το πώς ένιωθαν οι άνδρες, αλλά και αν άλλαζε ο τρόπος με τον οποίο «επικοινωνούσαν» μεταξύ τους συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου.
Η διάθεση βελτιώθηκε και στις δύο προπονήσεις
Το πρώτο εύρημα ήταν αρκετά ξεκάθαρο. Μετά και από τις δύο μορφές άσκησης αυξήθηκαν σημαντικά τα θετικά συναισθήματα των συμμετεχόντων.
Η βελτίωση εμφανίστηκε ελαφρώς μεγαλύτερη μετά την πιο έντονη προπόνηση, όμως η διαφορά δεν ήταν στατιστικά σημαντική. Με απλά λόγια, η συγκεκριμένη έρευνα δεν αποδεικνύει ότι όσο περισσότερο πιέζουμε τον εαυτό μας τόσο καλύτερη γίνεται η διάθεσή μας.
Παράλληλα, δεν παρατηρήθηκε σημαντική μείωση στα αρνητικά συναισθήματα ή στο άγχος. Αυτό έχει σημασία, καθώς οι συμμετέχοντες ήταν εξαρχής υγιείς, πολύ δραστήριοι και παρουσίαζαν χαμηλά επίπεδα άγχους και αρνητικής διάθεσης.
Η ενδιαφέρουσα αλλαγή μέσα στον εγκέφαλο
Οι επιστήμονες εστίασαν ιδιαίτερα στην αμυγδαλή, μια περιοχή που παίζει σημαντικό ρόλο στην επεξεργασία πληροφοριών με συναισθηματικό βάρος. Στη συνέχεια εξέτασαν τη σχέση της με άλλες περιοχές του εγκεφάλου.
Όταν ανέλυσαν συνολικά τον εγκέφαλο, δεν βρήκαν σημαντικές αλλαγές στη λειτουργική συνδεσιμότητα της αμυγδαλής μετά την άσκηση. Όταν όμως επικεντρώθηκαν σε πιο συγκεκριμένες περιοχές, εμφανίστηκε ένα ενδιαφέρον εύρημα που αφορούσε τον προσφηνοειδή λόβιο.
Η συγκεκριμένη περιοχή συνδέεται, μεταξύ άλλων, με τη μνήμη, την αυτοαναφορική σκέψη, την προσοχή και διαδικασίες που σχετίζονται με τη ρύθμιση των συναισθημάτων.
Η αμυγδαλή και ο προσφηνοειδής λόβιος παρουσιάζουν συνήθως αντίθετη δραστηριότητα. Όταν δηλαδή ενεργοποιείται περισσότερο η μία περιοχή, η δραστηριότητα της άλλης τείνει να μειώνεται.
Στη συνθήκη κατά την οποία οι συμμετέχοντες δεν γυμνάστηκαν, αυτή η σχέση έγινε πιο αδύναμη. Μετά την άσκηση όμως παρέμεινε, ενώ μετά την υψηλής έντασης προπόνηση υπήρξε τάση να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο.
Γιατί ενδιαφέρει τους επιστήμονες αυτή η «συνομιλία»
Η σχέση ανάμεσα στην αμυγδαλή και τον προσφηνοειδή λόβιο παρουσιάζει ιδιαίτερο ερευνητικό ενδιαφέρον, επειδή έχει βρεθεί διαταραγμένη σε ορισμένες συναισθηματικές διαταραχές, μεταξύ των οποίων και η κατάθλιψη.
Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι μία προπόνηση αντιμετωπίζει την κατάθλιψη, ούτε ότι η συγκεκριμένη εγκεφαλική αλλαγή είναι η αιτία που αισθανόμαστε καλύτερα αφού γυμναστούμε.
Οι ερευνητές, μάλιστα, δεν εντόπισαν άμεση και σημαντική σχέση ανάμεσα στις αλλαγές που παρατήρησαν στη συνδεσιμότητα του εγκεφάλου και στη βελτίωση της διάθεσης.
Το εύρημα δείχνει όμως κάτι ενδιαφέρον. Ακόμη και μία μόνο περίοδος άσκησης φαίνεται ότι μπορεί να επηρεάσει προσωρινά τον τρόπο λειτουργίας εγκεφαλικών δικτύων που συμμετέχουν στη συναισθηματική επεξεργασία.
Μία προπόνηση αρκεί για να «αλλάξει» ο εγκέφαλος;
Εδώ χρειάζεται προσοχή. Η μελέτη ήταν μικρή και περιλάμβανε μόλις 20 άνδρες, οι οποίοι ήταν νέοι και ήδη πολύ καλά γυμνασμένοι. Δεν γνωρίζουμε αν τα ίδια αποτελέσματα θα εμφανίζονταν σε γυναίκες, σε μεγαλύτερες ηλικίες ή σε ανθρώπους που δεν έχουν συστηματική σχέση με την άσκηση.
Χρειάζονται επίσης μεγαλύτερες έρευνες για να καταλάβουμε πόσο διαρκούν αυτές οι αλλαγές, ποιες μορφές άσκησης τις προκαλούν και αν έχουν ουσιαστική σημασία για τη συναισθηματική υγεία σε βάθος χρόνου.
Μέχρι τότε, πάντως, η εικόνα που προκύπτει είναι αρκετά ενδιαφέρουσα. Η κίνηση δεν χρειάζεται απαραίτητα εβδομάδες για να αρχίσει να επηρεάζει τον οργανισμό μας. Μία μόνο προπόνηση συνδέθηκε με καλύτερη θετική διάθεση και ταυτόχρονα με μετρήσιμες διαφοροποιήσεις σε ένα εγκεφαλικό δίκτυο που σχετίζεται με την επεξεργασία των συναισθημάτων.