Επιστροφή στο σχολείο: Πώς θα ξαναβρεί το παιδί τον ρυθμό του χωρίς πίεση
Οι διακοπές έχουν τον δικό τους ρυθμό. Πιο αργά βράδια, πιο χαλαρά πρωινά, γεύματα χωρίς αυστηρό πρόγραμμα και αρκετές ώρες μέσα στη μέρα που δεν χρειάζεται κανείς να κοιτάζει το ρολόι. Όταν, λοιπόν, έρχεται ξανά το σχολείο, δεν γίνεται το παιδί να περάσει από τη μία πραγματικότητα στην άλλη μέσα σε ένα βράδυ. Για αρκετά παιδιά χρειάζονται μία έως δύο εβδομάδες μέχρι να συνηθίσουν ξανά το σχολικό ωράριο, ανάλογα με την ηλικία τους, τις συνήθειες ύπνου και το πόσο διαφορετικό ήταν το πρόγραμμα των διακοπών. Αν τις πρώτες ημέρες το πρωινό ξύπνημα μοιάζει με μικρή οικογενειακή δοκιμασία, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει πρόβλημα. Το σώμα και το βιολογικό ρολόι του παιδιού απλώς προσπαθούν να προσαρμοστούν.
Ξεκίνα από τον ύπνο, όχι από το ξυπνητήρι
Αν υπάρχει ένα πράγμα που αξίζει να μπει πρώτο σε σειρά, αυτό είναι ο ύπνος. Δεν επηρεάζει μόνο το πόσο εύκολα θα σηκωθεί το παιδί το πρωί, αλλά και τη διάθεσή του, τη συγκέντρωση, την όρεξη και την ενέργειά του μέσα στη μέρα.
Τα παιδιά από 6 έως 12 ετών χρειάζονται συνήθως 9 έως 12 ώρες ύπνου, ενώ οι έφηβοι περίπου 8 έως 10 ώρες. Όταν όμως ένα παιδί έχει περάσει εβδομάδες πέφτοντας για ύπνο αργά, δεν μπορεί ξαφνικά να αποκοιμηθεί δύο ώρες νωρίτερα επειδή την επόμενη μέρα έχει σχολείο.
Πιο πρακτικό είναι να αλλάξεις σταδιακά το πρόγραμμα. Μετέφερε την ώρα του ύπνου και του πρωινού ξυπνήματος περίπου 15 με 20 λεπτά νωρίτερα κάθε μία ή δύο ημέρες. Το βράδυ προσπάθησε να πέφτουν και οι τόνοι στο σπίτι. Λιγότερες οθόνες, πιο ήσυχες δραστηριότητες και μια απλή επαναλαμβανόμενη ρουτίνα βοηθούν το παιδί να καταλάβει ότι πλησιάζει η ώρα για ύπνο.
Ένα κουρασμένο παιδί δεν είναι απαραίτητα ένα «δύσκολο» παιδί
Τις πρώτες ημέρες του σχολείου μπορεί να χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να ετοιμαστεί, να ξεχνά βιβλία ή τετράδια, να μην έχει διάθεση να κάνει τίποτα όταν επιστρέφει σπίτι ή να εκνευρίζεται πιο εύκολα. Δεν χρειάζεται κάθε τέτοια συμπεριφορά να μεταφράζεται αμέσως ως τεμπελιά ή έλλειψη συνεργασίας.
Μέσα σε λίγες ώρες το παιδί καλείται ξανά να διαχειριστεί μαθήματα, κανόνες, θόρυβο, συμμαθητές, δασκάλους, συγκέντρωση και πρωινό ξύπνημα. Μετά από εβδομάδες χαλάρωσης, αυτό από μόνο του απαιτεί αρκετή ενέργεια.
Γι’ αυτό και ειδικά την πρώτη εβδομάδα αξίζει να αφήσεις λίγο περισσότερο χώρο στα απογεύματα. Δεν χρειάζεται να ξεκινήσουν όλες οι δραστηριότητες ταυτόχρονα με το σχολείο. Ένα κανονικό γεύμα, λίγος χρόνος χωρίς πρόγραμμα και η προετοιμασία της τσάντας από το προηγούμενο βράδυ μπορούν να κάνουν την καθημερινότητα αισθητά πιο εύκολη.
Το πρόγραμμα λειτουργεί καλύτερα όταν δεν θυμίζει στρατόπεδο
Τα παιδιά αισθάνονται πιο ασφαλή όταν γνωρίζουν τι θα συμβεί στη συνέχεια. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το σπίτι πρέπει να λειτουργεί με χρονόμετρο και κάθε καθυστέρηση να προκαλεί ένταση.
Σταθερές ώρες για ύπνο, ξύπνημα και γεύματα βοηθούν πολύ, ακόμη και τα Σαββατοκύριακα, αρκεί να υπάρχει μια λογική ευελιξία. Το ίδιο ισχύει και για την πρωινή προετοιμασία. Αν τα ρούχα έχουν επιλεγεί από το προηγούμενο βράδυ, η τσάντα είναι έτοιμη και το κολατσιό δεν φτιάχνεται τελευταία στιγμή, μειώνονται αρκετές από τις μικρές αφορμές για εκνευρισμό.
Χρήσιμο είναι επίσης να αφήνεις στο παιδί κάποιες μικρές επιλογές μέσα στην καθημερινότητά του. Μπορεί, για παράδειγμα, να αποφασίσει ποια μπλούζα θα φορέσει ή τι θα πάρει μαζί του για κολατσιό. Η αίσθηση ότι συμμετέχει στις αποφάσεις κάνει το πρόγραμμα λιγότερο καταπιεστικό, ιδιαίτερα όταν τόσα άλλα κομμάτια της ημέρας του έχουν ήδη καθοριστεί.
Δες την πορεία, όχι το πρώτο χαοτικό πρωινό
Ένα πρωινό με γκρίνια, αργοπορία και μια κάλτσα που εξαφανίστηκε την πιο ακατάλληλη στιγμή δεν λέει πολλά για το αν το παιδί προσαρμόζεται καλά. Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι τι συμβαίνει όσο περνούν οι ημέρες.
Αν αρχίζει να ξυπνά λίγο πιο εύκολα, επιστρέφει από το σχολείο λιγότερο εξαντλημένο και βρίσκει ξανά τη σειρά του στην καθημερινότητα, τότε ο οργανισμός του μπαίνει σταδιακά στον νέο ρυθμό.
Καλό είναι, πάντως, να μην αποδίδεις τα πάντα στην κούραση. Μερικές φορές πίσω από το «δεν θέλω να πάω σχολείο» μπορεί να υπάρχει άγχος για τη νέα τάξη, τον δάσκαλο, τις φιλίες ή κάποια αλλαγή που δυσκολεύει το παιδί περισσότερο από όσο δείχνει. Εκεί χρειάζεται περισσότερο άκουσμα και λιγότερη πίεση.
Η επιστροφή στο σχολικό πρόγραμμα δεν χρειάζεται να γίνει τέλεια για να θεωρηθεί επιτυχημένη. Με σταθερότητα, υπομονή και κατανόηση, η νέα καθημερινότητα θα αρχίσει σύντομα να φαίνεται ξανά φυσιολογική. Το ζητούμενο δεν είναι να λειτουργεί το παιδί σαν ρολόι, αλλά να νιώθει ότι μπορεί να προσαρμοστεί στον νέο ρυθμό χωρίς να χάνει την αίσθηση ασφάλειας που χρειάζεται.