Επιστροφή στο σχολείο: Πώς θα μειώσεις τις οθόνες χωρίς γκρίνια και καθημερινές μάχες
Το καλοκαίρι έχει τον δικό του ρυθμό. Τα ωράρια γίνονται πιο ελαστικά, οι κανόνες χαλαρώνουν και οι οθόνες συχνά αποκτούν μεγαλύτερο χώρο μέσα στην ημέρα. Ένα κινητό στο αυτοκίνητο, λίγη τηλεόραση την ώρα που οι μεγάλοι θέλουν να ξεκουραστούν, ένα τάμπλετ μετά τη θάλασσα. Όλα μοιάζουν πιο εύκολα όταν δεν υπάρχει σχολείο την επόμενη μέρα.
Η επιστροφή στην καθημερινότητα, όμως, αλλάζει ξανά τα δεδομένα. Και κάπου εκεί πολλοί γονείς συνειδητοποιούν ότι το παιδί έχει συνηθίσει πολύ περισσότερο χρόνο μπροστά σε μια οθόνη. Το να κόψεις ξαφνικά αυτή τη συνήθεια σπάνια λειτουργεί χωρίς αντιδράσεις. Όχι επειδή το παιδί προσπαθεί να σε δοκιμάσει, αλλά επειδή αλλάζει απότομα μια ρουτίνα που είχε γίνει κομμάτι της ημέρας του.
Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι να εξαφανίσεις τις συσκευές ούτε να μετατρέψεις το κινητό και το τάμπλετ σε απαγορευμένους καρπούς. Χρειάζεται σταδιακή προσαρμογή, σταθερά όρια και μια καθημερινότητα που δεν βασίζεται αποκλειστικά στην οθόνη για ψυχαγωγία.
Μην περιμένεις την πρώτη μέρα του σχολείου
Η καλύτερη στιγμή για να αρχίσεις να αλλάζεις τις συνήθειες είναι πριν επιστρέψει το παιδί στα θρανία. Αν μέσα στις διακοπές περνούσε αρκετές ώρες με το τάμπλετ ή την τηλεόραση, μια απότομη μείωση μπορεί να προκαλέσει ένταση.
Προτίμησε να περιορίζεις σταδιακά τον χρόνο χρήσης για μερικές ημέρες ή ακόμη και για μία με δύο εβδομάδες. Το σημαντικό είναι να γνωρίζει το παιδί τι πρόκειται να αλλάξει.
Αντί για γενικές παρατηρήσεις όπως «έχεις κολλήσει όλη μέρα εκεί», μίλησε συγκεκριμένα. Συμφωνήστε πότε μπορεί να χρησιμοποιεί τις συσκευές και πότε ολοκληρώνεται αυτός ο χρόνος.
Ένα χρονόμετρο μπορεί επίσης να βοηθήσει σημαντικά. Έτσι το τέλος της χρήσης δεν μοιάζει κάθε φορά με προσωπική εντολή του γονέα. Μια μικρή προειδοποίηση δέκα λεπτά πριν κλείσει η οθόνη κάνει επίσης τη μετάβαση πολύ πιο ομαλή.
Αν κλείσει η οθόνη, κάτι πρέπει να υπάρχει στη θέση της
Το κινητό ή το τάμπλετ δεν προσφέρουν μόνο διασκέδαση. Συχνά γεμίζουν τον χρόνο, διώχνουν την πλήξη, βοηθούν το παιδί να χαλαρώσει και σε μεγαλύτερες ηλικίες λειτουργούν ακόμη και ως τρόπος επικοινωνίας με φίλους.
Γι’ αυτό, αν απλώς αφαιρέσεις την οθόνη χωρίς να αλλάξει τίποτα άλλο στην ημέρα, το πιθανότερο είναι ότι θα ακούσεις πολύ σύντομα το γνώριμο «και τώρα τι να κάνω;».
Δεν χρειάζεται φυσικά να αναλάβεις τον ρόλο του καθημερινού διασκεδαστή. Μπορείς όμως να αφήσεις διαθέσιμες απλές επιλογές, όπως μια βόλτα, ένα επιτραπέζιο παιχνίδι, ζωγραφική, μουσική, λίγη βοήθεια στο μαγείρεμα ή παιχνίδι έξω από το σπίτι.
Και κάτι ακόμη σημαντικό. Δεν χρειάζεται να φοβάσαι την πλήξη. Ένα παιδί δεν χρειάζεται να απασχολείται οργανωμένα κάθε λεπτό της ημέρας. Μερικές φορές, ακριβώς μέσα από εκείνες τις στιγμές που δεν έχει κάτι έτοιμο να κάνει, αρχίζει να δημιουργεί το δικό του παιχνίδι.
Οι κανόνες λειτουργούν καλύτερα όταν ισχύουν για όλους
Είναι δύσκολο να πείσεις ένα παιδί να αφήσει το κινητό όταν εσύ ελέγχεις διαρκώς το δικό σου. Τα παιδιά παρακολουθούν περισσότερο τη συμπεριφορά των ενηλίκων απ’ όσο ακούν τις συμβουλές τους.
Γι’ αυτό οι κανόνες γύρω από τις οθόνες είναι πιο αποτελεσματικοί όταν αφορούν ολόκληρη την οικογένεια.
Μπορείτε, για παράδειγμα, να συμφωνήσετε ότι στο τραπέζι δεν υπάρχουν κινητά ή ότι οι συσκευές μένουν έξω από το υπνοδωμάτιο. Αντίστοιχα, η τελευταία ώρα πριν από τον ύπνο μπορεί να γίνει μια περίοδος χωρίς οθόνες για όλους. Με αυτόν τον τρόπο, το παιδί δεν νιώθει ότι τιμωρείται για κάτι που οι μεγάλοι επιτρέπουν στον εαυτό τους.
Δεν είναι όλες οι οθόνες ίδιες
Ο χρόνος μπροστά σε μια οθόνη δεν έχει πάντα την ίδια μορφή. Διαφορετικό πράγμα είναι ένα παιδί να χρησιμοποιεί τον υπολογιστή για μια σχολική εργασία ή να δημιουργεί κάτι και διαφορετικό να περνάει ώρες κάνοντας ασταμάτητο σκρολάρισμα.
Ο στόχος δεν χρειάζεται να είναι η δαιμονοποίηση της τεχνολογίας. Οι οθόνες αποτελούν πλέον μέρος της ζωής των παιδιών και θα συνεχίσουν να αποτελούν και στο μέλλον.
Αυτό που μπορείς να τους μάθεις είναι να τις χρησιμοποιούν χωρίς να αφήνουν την υπόλοιπη ημέρα να περιστρέφεται αποκλειστικά γύρω από αυτές.
Η γκρίνια δεν σημαίνει ότι το όριο είναι λάθος
Όταν το παιδί διαμαρτύρεται επειδή πρέπει να αφήσει το τάμπλετ, είναι εύκολο να μπεις σε ατελείωτες διαπραγματεύσεις. Εκεί συνήθως αρχίζουν τα «άλλα πέντε λεπτά», τα οποία καταλήγουν εύκολα σε μισή ώρα.
Μπορείς να αναγνωρίσεις ότι δυσκολεύεται χωρίς να αλλάξεις τον κανόνα. Ένα απλό «καταλαβαίνω ότι θέλεις να συνεχίσεις» δείχνει ότι ακούς το συναίσθημά του, χωρίς να σημαίνει ότι το όριο εξαφανίζεται.
Άλλωστε, η προσαρμογή μετά τις διακοπές δεν γίνεται μέσα σε μία ημέρα. Όπως χρειάζεται χρόνος για να επιστρέψουν οι ώρες ύπνου και το πρόγραμμα των γευμάτων, έτσι χρειάζεται λίγη υπομονή και για τις οθόνες.
Και τελικά αυτό είναι το σημαντικότερο. Δεν προσπαθείς απλώς να μειώσεις μερικά λεπτά μπροστά στο κινητό. Βοηθάς το παιδί να μάθει κάτι πολύ πιο χρήσιμο για τη ζωή του: να βάζει μέτρο, να διαχειρίζεται τις συνήθειές του και να χρησιμοποιεί την τεχνολογία χωρίς να αφήνει την τεχνολογία να καθορίζει ολόκληρη την ημέρα του.