Οι πλατφόρμες δόνησης έγιναν viral. Αξίζουν όμως πραγματικά ή πρόκειται για ακόμη μία fitness τάση;

Οι πλατφόρμες δόνησης, γνωστές και ως vibration ή power plates, έχουν επιστρέψει δυναμικά στο προσκήνιο χάρη στα social media. Πολλοί τις παρουσιάζουν ως έναν εύκολο τρόπο για να βελτιώσει κανείς τη φυσική του κατάσταση, να αναρρώσει πιο γρήγορα μετά την άσκηση ή ακόμη και να αποκτήσει καλύτερη εικόνα σώματος χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια. Πόσο όμως ανταποκρίνονται αυτοί οι ισχυρισμοί στην πραγματικότητα; Η επιστημονική κοινότητα έχει μελετήσει τα τελευταία χρόνια τις επιδράσεις της ολόσωμης δόνησης και τα συμπεράσματα είναι πιο ισορροπημένα από όσα συχνά βλέπουμε στο διαδίκτυο.

Τι συμβαίνει στο σώμα όταν χρησιμοποιείς πλατφόρμα δόνησης;

Οι πλατφόρμες αυτές δημιουργούν συνεχείς ταλαντώσεις στην επιφάνεια όπου στέκεται ή ασκείται ο χρήστης. Συνήθως παράγουν από 20 έως 60 δονήσεις το δευτερόλεπτο, προκαλώντας μικρές μεταβολές στη θέση του σώματος. Αυτό αναγκάζει τους μυς να ενεργοποιούνται διαρκώς ώστε να διατηρείται η ισορροπία. «Το σώμα αντιλαμβάνεται διαρκώς αλλαγές στη θέση μέσω των μυών, των τενόντων και των αρθρώσεων», εξηγεί ο Mark Kovacs, PhD, φυσιολόγος άσκησης και ερευνητής μακροζωίας.

Όπως αναφέρει, η δόνηση ενεργοποιεί αντανακλαστικά τους μυς, βοηθώντας τον οργανισμό να διατηρεί τη σταθερότητα και τον έλεγχο των κινήσεων. Για τον λόγο αυτό, οι επιστήμονες εξετάζουν εδώ και χρόνια αν η συγκεκριμένη τεχνική μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της ισορροπίας, της κινητικότητας, της μυϊκής λειτουργίας και της αποκατάστασης.

Μπορεί να βελτιώσει ισορροπία και ευλυγισία;

Σε αυτό το κομμάτι τα ευρήματα είναι αρκετά ενθαρρυντικά. Έρευνες δείχνουν ότι η προπόνηση με ολόσωμη δόνηση μπορεί να ενισχύσει την ισορροπία, να διευκολύνει το βάδισμα και να βελτιώσει τη δύναμη των κάτω άκρων, ιδιαίτερα σε μεγαλύτερης ηλικίας άτομα ή σε ανθρώπους που αντιμετωπίζουν κινητικές δυσκολίες.

Παράλληλα, όταν συνδυάζεται με διατάσεις ή ασκήσεις κινητικότητας, φαίνεται ότι αυξάνει προσωρινά το εύρος κίνησης σε περιοχές όπως οι γάμπες, οι οπίσθιοι μηριαίοι και τα ισχία. «Η ρυθμική δόνηση μπορεί να μειώσει προσωρινά τη μυϊκή ακαμψία και να βοηθήσει στην κινητικότητα όταν χρησιμοποιείται στο πλαίσιο προθέρμανσης ή αποκατάστασης», αναφέρει ο Kovacs.

Συμβάλλει στην αποκατάσταση και τη δύναμη;

Οι συνεχείς μυϊκές συσπάσεις που προκαλεί η πλατφόρμα αυξάνουν προσωρινά την αιμάτωση, κυρίως στα κάτω άκρα. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι αυτή η διαδικασία μπορεί να διευκολύνει τη μεταφορά οξυγόνου και θρεπτικών συστατικών στους ιστούς, κάτι που ενδέχεται να υποστηρίζει την αποκατάσταση μετά την προπόνηση. Η χρήση της πλατφόρμας προκαλεί επίσης ορισμένες καρδιαγγειακές αποκρίσεις.

Σύμφωνα με τον Ryan A. Harris, PhD, φυσιολόγο άσκησης και καθηγητή Ιατρικής στο Medical College of Georgia, μπορεί να αυξήσει τον καρδιακό ρυθμό και την καρδιακή παροχή, ενισχύοντας προσωρινά την κυκλοφορία του αίματος.

Όσον αφορά όμως τη μυϊκή ανάπτυξη, τα δεδομένα είναι πιο ξεκάθαρα. Η ολόσωμη δόνηση μπορεί να βελτιώσει τη μυϊκή ενεργοποίηση, τη νευρομυϊκή συναρμογή, δηλαδή τη συνεργασία νεύρων και μυών κατά την κίνηση, αλλά και τη δύναμη σε ορισμένες περιπτώσεις. Δεν φαίνεται όμως να αυξάνει τη μυϊκή μάζα, επομένως δεν μπορεί να αντικαταστήσει την προπόνηση με αντιστάσεις.

Τι γνωρίζουμε για τα οστά και τον χρόνιο πόνο;

Οι ερευνητές εξετάζουν εδώ και χρόνια αν η ολόσωμη δόνηση μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση της οστικής πυκνότητας, ιδιαίτερα σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας ή με αυξημένο κίνδυνο οστεοπόρωσης.

Παρότι ορισμένες μελέτες έχουν καταγράψει μικρά οφέλη σε συγκεκριμένες ομάδες, τα διαθέσιμα στοιχεία δεν αρκούν για να θεωρηθεί ότι μπορεί να αντικαταστήσει μορφές άσκησης με αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα, όπως η προπόνηση με βάρη ή το συστηματικό περπάτημα.

See Also

Γιατί το κολύμπι θεωρείται μία από τις πιο ολοκληρωμένες μορφές άσκησης 

Αντίστοιχα, η χρήση της έχει μελετηθεί και σε ανθρώπους με χρόνιο πόνο ή κατά τη φάση αποκατάστασης μετά από τραυματισμούς. Παρόλο που υπάρχουν ενθαρρυντικά αποτελέσματα σε ορισμένες περιπτώσεις, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν αποτελεί αυτόνομη θεραπευτική επιλογή.

Πότε χρειάζεται προσοχή;

Οι πλατφόρμες δόνησης θεωρούνται γενικά ασφαλείς για τους περισσότερους ανθρώπους. Ωστόσο, πριν από τη χρήση τους συνιστάται ιατρική συμβουλή όταν υπάρχει:

• εγκυμοσύνη
• βηματοδότης ή άλλη εμφυτεύσιμη ιατρική συσκευή
• ιστορικό θρόμβωσης
• πρόσφατη χειρουργική επέμβαση
• σοβαρή οστεοπόρωση
• έντονες διαταραχές ισορροπίας

Εν ολίγοις, η ολόσωμη δόνηση μπορεί να αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο μέσα σε ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα άσκησης, ειδικά όταν στόχος είναι η βελτίωση της ισορροπίας, της κινητικότητας ή η υποστήριξη της αποκατάστασης. Ωστόσο, τα επιστημονικά δεδομένα δεν στηρίζουν την άποψη ότι αρκεί από μόνη της για να χτίσει μυϊκή μάζα ή να αντικαταστήσει τη συστηματική γυμναστική.

Με άλλα λόγια, μπορεί να προσφέρει οφέλη όταν χρησιμοποιείται σωστά και συμπληρωματικά, αλλά δεν αποτελεί τη «μαγική λύση» που συχνά παρουσιάζεται στα social media.