Γιατί όλο και περισσότεροι αφήνουν τα παπούτσια στην πόρτα!
Μπαίνεις στο σπίτι, αφήνεις τσάντα και κλειδιά, περπατάς μέχρι το σαλόνι και συνεχίζεις τη μέρα σου. Μόνο που μαζί σου μπορεί να έχει μπει και ένα μικρό δείγμα από όλα όσα πάτησες έξω. Χώμα, σκόνη, βακτήρια και άλλοι ρύποι μπορούν να προσκολληθούν στις σόλες και να μεταφερθούν στα πατώματα του σπιτιού.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε φορά που περπατάς με παπούτσια μέσα στο σπίτι κινδυνεύεις να αρρωστήσεις. Η παρουσία ενός μικροοργανισμού στη σόλα δεν σημαίνει αυτομάτως και μόλυνση του ανθρώπου. Ωστόσο, οι έρευνες δείχνουν αρκετά καθαρά ότι τα παπούτσια αποτελούν έναν αποτελεσματικό τρόπο μεταφοράς μικροβίων και εξωτερικών ρύπων στους εσωτερικούς χώρους.
Οι σόλες είναι πολύ πιο βρώμικες απ’ όσο δείχνουν
Σε μια γνωστή μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημίου της Αριζόνα εντοπίστηκαν κατά μέσο όρο περίπου 421.000 μονάδες βακτηρίων στο εξωτερικό των παπουτσιών, ενώ στα δείγματα βρέθηκαν μεταξύ άλλων κολοβακτηρίδια και E. coli. Η μελέτη έδειξε επίσης ότι τα βακτήρια μπορούσαν να μεταφερθούν από τις σόλες σε καθαρές επιφάνειες με πολύ μεγάλη ευκολία. Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη έρευνα, η οποία αναφέρεται πολύ συχνά όταν συζητάμε για την υγιεινή των παπουτσιών, δεν είχε δημοσιευτεί σε επιστημονικό περιοδικό με αξιολόγηση από ομότιμους.
Mπορεί να υπάρχει και E. coli
Εδώ χρειάζεται μια διόρθωση σε έναν αριθμό που συχνά αναπαράγεται στο διαδίκτυο. Η μελέτη της Αριζόνα δεν έδειξε ότι το 80% των παπουτσιών είχε E. coli. Κολοβακτηρίδια εντοπίστηκαν στο 96% των εξωτερικών επιφανειών των παπουτσιών, ενώ E. coli βρέθηκε στο 27% των σολών που εξετάστηκαν.
Το εύρημα δεν είναι ιδιαίτερα παράξενο. Οι σόλες έρχονται καθημερινά σε επαφή με δημόσιες τουαλέτες, δρόμους, πεζοδρόμια, χώμα και σημεία από τα οποία περνούν άνθρωποι και ζώα. Ό,τι βρίσκεται σε αυτές τις επιφάνειες έχει τη δυνατότητα να ακολουθήσει την ίδια διαδρομή μέχρι την είσοδο του σπιτιού.
Έχουν βρεθεί και πιο ανθεκτικά παθογόνα
Μια συστηματική ανασκόπηση επιστημονικών μελετών έχει καταγράψει την παρουσία διαφορετικών παθογόνων στις σόλες, τόσο σε χώρους υγειονομικής περίθαλψης όσο και στην κοινότητα. Σε μία από τις έρευνες που συμπεριλήφθηκαν, σχεδόν το 40% των παπουτσιών που εξετάστηκαν σε σπίτια ήταν θετικό για Clostridioides difficile, ένα βακτήριο που μπορεί να προκαλέσει σοβαρή διάρροια και εντερικές λοιμώξεις.
Στον χώρο των νοσοκομείων έχουν εντοπιστεί επίσης MRSA και Enterococcus faecalis σε υποδήματα επαγγελματιών υγείας. Σε μικρή μελέτη 11 γιατρών, οι συγκεκριμένοι μικροοργανισμοί βρέθηκαν στο 56% των παπουτσιών πριν από τις επισκέψεις στους ασθενείς και στο 65% μετά. Αυτό δεν σημαίνει ότι το 65% των παπουτσιών έφερε αποκλειστικά MRSA, όπως συχνά παρουσιάζεται λανθασμένα.
Το πεζοδρόμιο συνεχίζει μέσα στο σπίτι
Έρευνα που δημοσιεύτηκε το 2023 εξέτασε πεζοδρόμια, σόλες και εσωτερικά δάπεδα στη Νέα Υόρκη. Στα νερά που συγκεντρώνονταν στα πεζοδρόμια οι ερευνητές μέτρησαν κατά μέσο όρο 31.000 εντερόκοκκους ανά 100 ml νερού. Παράλληλα, βρήκαν ενδείξεις ότι τα βακτήρια μεταφέρονται μέσω των παπουτσιών στους εσωτερικούς χώρους.
Με άλλα λόγια, μια σόλα δεν χρειάζεται να δείχνει λασπωμένη για να έχει μαζέψει πράγματα από τον δρόμο. Η περισσότερη από αυτή τη βρωμιά είναι απλώς αόρατη.
Τα χαλιά κρατούν ό,τι φέρνουμε απ’ έξω
Το ίδιο ερευνητικό έργο έδειξε ότι οι συγκεντρώσεις των βακτηρίων ήταν υψηλότερες στην είσοδο του κτιρίου, όπου υπήρχε έντονη κίνηση, και ότι στα χαλιά καταγράφονταν υψηλότερα επίπεδα εντερόκοκκων σε σύγκριση με τα διπλανά σκληρά δάπεδα.
Και αυτό έχει πρακτική σημασία. Ένα πλακάκι ή ένα ξύλινο πάτωμα μπορείς να το σφουγγαρίσεις σχετικά εύκολα. Ένα χαλί συγκρατεί σκόνη και σωματίδια ανάμεσα στις ίνες του και χρειάζεται πολύ πιο σχολαστικό καθαρισμό.
Δεν μπαίνουν στο σπίτι μόνο μικρόβια
Οι σόλες μπορούν να μεταφέρουν και εξωτερική σκόνη που περιέχει χημικούς ρύπους. Η αμερικανική Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος επισημαίνει, για παράδειγμα, ότι χώμα ή σκόνη που περιέχει μόλυβδο μπορεί να μεταφερθεί μέσα στο σπίτι μέσω των παπουτσιών και των ρούχων.
Ανάλογα με το περιβάλλον, στη σκόνη μπορεί να υπάρχουν επίσης κατάλοιπα φυτοφαρμάκων και άλλων χημικών ουσιών. Η αφαίρεση των παπουτσιών στην είσοδο δεν εξαφανίζει φυσικά όλους τους ρύπους του σπιτιού, αλλά περιορίζει έναν από τους τρόπους με τους οποίους η εξωτερική σκόνη περνάει στους εσωτερικούς χώρους.
Όταν στο σπίτι υπάρχουν μικρά παιδιά, ο κανόνας αποκτά περισσότερο νόημα
Υπάρχει ένας ακόμη λόγος να θέλεις καθαρότερο πάτωμα όταν στο σπίτι μπουσουλάει ένα μωρό ή παίζει ένα μικρό παιδί. Τα παιδιά περνούν πολύ περισσότερο χρόνο κοντά στο δάπεδο και έχουν συχνά τα χέρια στο στόμα τους.
Ο μικροβιολόγος Charles Gerba έχει επισημάνει ότι τα πρώτα τρία ή τέσσερα βήματα μετά την είσοδο είναι συνήθως τα πιο επιβαρυμένα, ακριβώς επειδή εκεί αρχίζει να αποτίθεται ό,τι έχει μεταφερθεί από έξω στις σόλες.
Άρα πρέπει να ζητάμε από όλους να βγάζουν τα παπούτσια;
Από πλευράς καθαριότητας, η απάντηση είναι μάλλον απλή. Το να αφήνεις τα παπούτσια στην είσοδο μειώνει τη βρωμιά και τους εξωτερικούς ρύπους που μεταφέρονται στα δάπεδα. Δεν χρειάζεται όμως να μετατραπεί το σπίτι σε αποστειρωμένο εργαστήριο ούτε να αρχίσεις να απολυμαίνεις πανικόβλητη κάθε σόλα. Οι ειδικοί τονίζουν ότι μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν ισχυρά στοιχεία που να δείχνουν ότι τα παπούτσια αποτελούν συχνή πηγή πραγματικών λοιμώξεων μέσα σε ένα συνηθισμένο σπίτι.
Αν λοιπόν θέλεις να καθιερώσεις έναν κανόνα χωρίς παπούτσια, αρκεί να δημιουργήσεις ένα σημείο στην είσοδο όπου όλοι μπορούν εύκολα να τα αφήνουν. Ένα μικρό παγκάκι, ένα έπιπλο παπουτσιών και μερικές καθαρές παντόφλες για τους επισκέπτες κάνουν την όλη διαδικασία πολύ πιο φυσική.
Και όταν έχεις τραπέζι ή πάρτι και δεν θέλεις να ζητήσεις από είκοσι ανθρώπους να κυκλοφορούν με τις κάλτσες τους, υπάρχει και η πρακτική λύση. Μάζεψε προσωρινά τα χαλιά και καθάρισε καλά το σκληρό δάπεδο μετά. Δεν χρειάζεται υστερία. Απλώς λίγη επίγνωση του τι πραγματικά έχει διανύσει η σόλα σου πριν φτάσει μέχρι τον καναπέ.