Γιατί σκύλοι και γάτες αρχίζουν ξαφνικά να τρέχουν σαν τρελά μέσα στο σπίτι;
Μπορεί πριν από λίγα δευτερόλεπτα να ήταν ξαπλωμένος ήρεμα στον καναπέ και ξαφνικά να πετάγεται, να τρέχει από δωμάτιο σε δωμάτιο, να στρίβει απότομα, να πηδάει πάνω στα έπιπλα και να συμπεριφέρεται σαν να έχει πατηθεί κάποιο αόρατο κουμπί υπερενέργειας. Όποιος ζει με σκύλο ή γάτα έχει πιθανότατα παρακολουθήσει τουλάχιστον μία τέτοια σκηνή. Και όσο αστεία κι αν φαίνεται, αυτή η ξαφνική έκρηξη δραστηριότητας έχει όνομα.
Οι ειδικοί χρησιμοποιούν τον όρο Frenetic Random Activity Periods, γνωστό και ως FRAPs, για να περιγράψουν αυτές τις σύντομες περιόδους έντονης και φαινομενικά ανεξέλεγκτης κίνησης. Στην καθημερινή γλώσσα, βέβαια, τις γνωρίζουμε περισσότερο ως zoomies.
Γιατί ένας σκύλος κάνει zoomies;
Τα zoomies δεν εμφανίζονται απαραίτητα επειδή ένας σκύλος δεν έχει περπατήσει ή παίξει αρκετά. Μπορούν να συμβούν ακόμη και ύστερα από αρκετή σωματική δραστηριότητα, καθώς πίσω τους κρύβονται διαφορετικοί λόγοι.
Ένας από τους συνηθέστερους είναι η απελευθέρωση ενέργειας που έχει συσσωρευτεί μετά από ύπνο, ξεκούραση, περιορισμό ή πολλές ώρες χαμηλής δραστηριότητας. Το ζώο βρίσκει ουσιαστικά έναν γρήγορο τρόπο να εκτονωθεί.
Σε άλλες περιπτώσεις, τα FRAPs αποτελούν απλώς έκφραση ενθουσιασμού. Ένας σκύλος μπορεί να αρχίσει να τρέχει μόλις δει τον άνθρωπό του να επιστρέφει στο σπίτι, μετά από παιχνίδι ή γύρω από την ώρα του φαγητού.
Υπάρχει όμως και η αντίστροφη περίπτωση. Μερικές φορές η έντονη κίνηση έρχεται μετά από μια κατάσταση που δημιούργησε στρες ή ένταση, όπως το μπάνιο, το grooming ή μια επίσκεψη στον κτηνίατρο. Το τρέξιμο λειτουργεί τότε σαν τρόπος εκτόνωσης.
Παράλληλα, σε ορισμένους σκύλους η συμπεριφορά σχετίζεται και με τα φυσικά χαρακτηριστικά της φυλής τους. Ζώα που έχουν εκτραφεί για κυνήγι, τρέξιμο ή άλλες απαιτητικές δραστηριότητες μπορεί να χρησιμοποιούν τέτοιες στιγμές για να εξασκούν ταχύτητα, κινήσεις, στροφές και ισορροπία. Δεν είναι τυχαίο ότι τα FRAPs εμφανίζονται συχνότερα σε νεαρούς σκύλους και σε φυλές με υψηλά επίπεδα ενέργειας, ιδιαίτερα όταν έχουν προηγηθεί πολλές ώρες μέσα στο σπίτι.
Και γιατί οι γάτες τρέχουν ξαφνικά μέσα στη νύχτα;
Οι γάτες έχουν τη δική τους εκδοχή των zoomies και συχνά επιλέγουν την ώρα που οι υπόλοιποι κάτοικοι του σπιτιού θα προτιμούσαν να κοιμούνται.
Ένας πιθανός λόγος είναι το φυσικό τους ένστικτο. Οι ώρες γύρω από το σούρουπο και την αυγή συνδέονται με αυξημένη δραστηριότητα και συμπεριφορές κυνηγιού. Μια γάτα που ζει αποκλειστικά μέσα στο σπίτι δεν έχει πάντοτε τη δυνατότητα να εκφράσει πλήρως αυτά τα ένστικτα, επομένως η συσσωρευμένη διάθεση για κίνηση μπορεί να εμφανιστεί ως ένα ξαφνικό σπριντ από το σαλόνι μέχρι το υπνοδωμάτιο.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν και τα zoomies που ορισμένες γάτες εμφανίζουν αμέσως μετά την τουαλέτα τους. Μία πιθανή εξήγηση συνδέει τη συμπεριφορά με τη διέγερση του πνευμονογαστρικού νεύρου κατά την κένωση του εντέρου. Αυτή μπορεί να σχετίζεται με αλλαγές στους καρδιακούς παλμούς και την αρτηριακή πίεση και με ένα αίσθημα ανακούφισης ή ευφορίας που ακολουθείται από ξαφνική δραστηριότητα. Πρόκειται, πάντως, για πιθανή ερμηνεία και όχι για μία οριστική εξήγηση που ισχύει για κάθε γάτα.
Πρέπει να μας ανησυχούν τα zoomies;
Στις περισσότερες περιπτώσεις, όχι. Τα FRAPs θεωρούνται φυσιολογική συμπεριφορά και συνήθως συνδέονται με ενθουσιασμό, εκτόνωση και καλή διάθεση. Το μόνο πρακτικό ζήτημα είναι η ασφάλεια, ειδικά όταν το ζώο τρέχει με μεγάλη ταχύτητα σε χώρους όπου υπάρχουν γλιστερά πατώματα, σκάλες ή αντικείμενα πάνω στα οποία μπορεί να χτυπήσει. Υπάρχουν, ωστόσο, περιπτώσεις στις οποίες μια ξαφνική αλλαγή στη συμπεριφορά χρειάζεται περισσότερη προσοχή.
Αν τα επεισόδια γίνουν υπερβολικά συχνά ή πολύ πιο έντονα από ό,τι συνήθως, αν εμφανιστούν για πρώτη φορά σε ηλικιωμένο ζώο ή αν συνοδεύονται από επιθετικότητα, απώλεια βάρους, αϋπνία ή έντονο άγχος, είναι καλό να αξιολογηθεί η κατάσταση από κτηνίατρο. Σε αυτές τις περιπτώσεις η υπερκινητικότητα μπορεί να συνδέεται με πόνο ή με κάποια υποκείμενη διαταραχή, όπως ο υπερθυρεοειδισμός, ιδιαίτερα στις γάτες.
Άρα, όταν ο σκύλος ή η γάτα σου μετατρέπεται ξαφνικά σε μικρό πύραυλο και αρχίζει να κάνει γύρους μέσα στο σπίτι, συνήθως δεν υπάρχει κάποιο μυστήριο που πρέπει να λύσεις. Είναι απλώς ένας πολύ θεαματικός τρόπος να διοχετεύσει ενέργεια, ενθουσιασμό ή ένταση. Και, ευτυχώς, τις περισσότερες φορές είναι απολύτως φυσιολογικός.