Μήπως τελικά δεν φταίει το παιδί; Οι συνήθειες των γονιών που μπορούν να δυσκολέψουν τις φιλίες του!
Μερικά παιδιά μπαίνουν σε μια παιδική χαρά και μέσα σε πέντε λεπτά έχουν ήδη βρει παρέα. Μερικά όμως στέκονται λίγο πιο πίσω, παρατηρούν, διστάζουν και χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να πλησιάσουν τους άλλους. Κι αυτό είναι απολύτως φυσιολογικό. Όταν, όμως, βλέπεις το παιδί σου να δυσκολεύεται σταθερά να δημιουργήσει φιλίες ή να νιώθει μόνο του ανάμεσα σε συνομηλίκους, είναι λογικό να ανησυχείς. Συχνά οι γονείς ψάχνουν την απάντηση στον χαρακτήρα του παιδιού. Είναι ντροπαλό; Είναι εσωστρεφές; Δεν ενδιαφέρεται για παρέες; Η αλήθεια είναι πως η εικόνα είναι συνήθως πιο σύνθετη. Οι κοινωνικές δεξιότητες δεν αναπτύσσονται μόνες τους. Καλλιεργούνται καθημερινά μέσα από τις εμπειρίες, το περιβάλλον και, φυσικά, τη σχέση που έχει το παιδί με τους γονείς του.
Όταν θέλεις να το προστατεύσεις από τα πάντα
Κανείς δεν θέλει να βλέπει το παιδί του στενοχωρημένο. Είναι ανθρώπινο να τρέχεις να το υπερασπιστείς όταν κάποιος το πειράζει ή να προσπαθείς να λύσεις μια διαφωνία πριν πάρει διαστάσεις. Όμως οι ανθρώπινες σχέσεις δεν είναι πάντα εύκολες. Ένα παιδί που δεν μαθαίνει να διαχειρίζεται μικρές απογοητεύσεις ή συγκρούσεις χάνει την ευκαιρία να εξασκήσει δεξιότητες που θα του χρειαστούν σε κάθε φιλία. Μερικές φορές η μεγαλύτερη βοήθεια δεν είναι να επέμβεις αλλά να μείνεις δίπλα του και να το καθοδηγήσεις.
Το πρόγραμμα δεν αφήνει χώρο για παρέες
Στη σύγχρονη καθημερινότητα τα παιδιά τρέχουν σχεδόν όσο και οι ενήλικες. Σχολείο, φροντιστήρια, αθλήματα, δραστηριότητες. Κι όμως, οι πιο αυθεντικές φιλίες σπάνια γεννιούνται μέσα σε ένα αυστηρά οργανωμένο πρόγραμμα. Συνήθως ξεκινούν σε μια αλάνα, σε μια παιδική χαρά, σε ένα αυθόρμητο παιχνίδι μετά το σχολείο. Τα παιδιά χρειάζονται χρόνο που δεν είναι προγραμματισμένος μέχρι το τελευταίο λεπτό.
Οι συγκρίσεις αφήνουν μεγαλύτερο αποτύπωμα απ’ όσο νομίζεις
Αρκετοί γονείς χρησιμοποιούν τις συγκρίσεις πιστεύοντας ότι θα λειτουργήσουν ως κίνητρο.
«Δες πόσους φίλους έχει ο συμμαθητής σου».
«Η ξαδέλφη σου είναι πιο κοινωνική».
Αυτό που συνήθως ακούει το παιδί δεν είναι μια παρότρυνση για βελτίωση. Είναι ότι δεν είναι αρκετά καλό όπως είναι. Και όταν ένα παιδί αρχίζει να αμφιβάλλει για τον εαυτό του, δυσκολεύεται πολύ περισσότερο να πλησιάσει τους άλλους.
Η αυτοπεποίθηση δεν έρχεται από μόνη της
Ένα παιδί που δεν παίρνει ποτέ αποφάσεις, που δεν αναλαμβάνει μικρές ευθύνες και που οι άλλοι κάνουν τα πάντα γι’ αυτό, δύσκολα θα νιώσει σίγουρο για τις δυνατότητές του. Η αυτοπεποίθηση χτίζεται σταδιακά. Όταν του επιτρέπεις να δοκιμάσει, να κάνει λάθη και να βρει μόνο του λύσεις, αποκτά την αίσθηση ότι μπορεί να τα καταφέρει. Αυτή η αίσθηση είναι πολύτιμη και στις φιλίες του.
Τα παιδιά αντιγράφουν περισσότερα από όσα διδάσκονται
Μπορεί να μιλάς στο παιδί σου για τη σημασία της ευγένειας και της καλοσύνης, όμως εκείνο παρατηρεί κυρίως τις πράξεις σου. Βλέπει πώς μιλάς στους γείτονες, πώς συμπεριφέρεσαι στους φίλους σου, πώς αντιδράς όταν διαφωνείς με κάποιον. Αν μεγαλώνει σε ένα περιβάλλον όπου κυριαρχεί ο σεβασμός και η εμπιστοσύνη, είναι πολύ πιθανό να μεταφέρει αυτές τις συμπεριφορές και στις δικές του σχέσεις.
Οι φιλίες χρειάζονται ευκαιρίες
Μερικές φορές δεν υπάρχει κάποιο πρόβλημα στις κοινωνικές δεξιότητες του παιδιού. Απλώς δεν υπάρχουν αρκετές ευκαιρίες για να γνωρίσει άλλα παιδιά. Οι φιλίες δεν δημιουργούνται από τη μια μέρα στην άλλη. Χρειάζονται χρόνο, επαναλαμβανόμενες συναντήσεις και κοινές εμπειρίες. Όσο περισσότερες ευκαιρίες έχει ένα παιδί να βρεθεί με συνομηλίκους, τόσο πιο φυσικά θα αναπτυχθούν οι κοινωνικές του δεξιότητες.
Δεν γεννιέται κανείς γνωρίζοντας πώς λειτουργούν οι σχέσεις
Κάτι που συχνά ξεχνάμε είναι ότι τα παιδιά μαθαίνουν σταδιακά να καταλαβαίνουν τους ανθρώπους γύρω τους. Μια έκφραση προσώπου, ένα βλέμμα ή ένας διαφορετικός τόνος φωνής μπορεί να μην είναι τόσο προφανή όσο πιστεύουμε. Χρειάζονται εμπειρίες, συζήτηση και καθοδήγηση για να αποκτήσουν αυτή την κοινωνική «γλώσσα».
Κάθε παιδί έχει τον δικό του δρόμο
Δεν υπάρχει συγκεκριμένος αριθμός φίλων που πρέπει να έχει ένα παιδί για να θεωρείται κοινωνικό. Ούτε όλες οι προσωπικότητες λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο. Κάποια παιδιά έχουν μεγάλες παρέες. Άλλα αρκούνται σε έναν ή δύο πολύ καλούς φίλους. Και οι δύο περιπτώσεις είναι εξίσου υγιείς.
Ο στόχος δεν είναι να μετατρέψουμε κάθε παιδί σε πρωταγωνιστή της παρέας. Είναι να το βοηθήσουμε να νιώθει ασφάλεια με τον εαυτό του, ώστε να μπορεί να δημιουργεί σχέσεις που το κάνουν να αισθάνεται αποδεκτό και χαρούμενο. Γιατί τελικά οι φιλίες δεν ξεκινούν από το πόσο κοινωνικό είναι ένα παιδί. Ξεκινούν από το πόσο άνετα νιώθει να είναι ο εαυτός του.