Πανελλαδικές εξετάσεις: 5 φράσεις που μειώνουν το άγχος των εφήβων
Οι Πανελλαδικές εξετάσεις πλησιάζουν και αν στο σπίτι υπάρχει έφηβος υποψήφιος, τότε μάλλον το έχεις ήδη καταλάβει. Η ατμόσφαιρα αλλάζει, οι εντάσεις ανεβαίνουν και μια απλή κουβέντα μπορεί ξαφνικά να εξελιχθεί σε καβγά ή σε κλάματα χωρίς προφανή λόγο. Κι ενώ ως γονιός προσπαθείς να βοηθήσεις, πολλές φορές οι λέξεις βγαίνουν αυτόματα. Το κλασικό «ηρέμησε» είναι ίσως η πιο συνηθισμένη φράση αυτών των ημερών. Μόνο που συνήθως έχει το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα. Για έναν έφηβο που βιώνει πίεση, φόβο αποτυχίας και εξάντληση, το «ηρέμησε» ακούγεται σαν «υπερβάλλεις». Κι εκεί ξεκινά το πρόβλημα. Οι ψυχολόγοι εξηγούν ότι όταν κάποιος βρίσκεται ήδη σε κατάσταση άγχους, χρειάζεται πρώτα να νιώσει ασφαλής και κατανοητός και όχι να του υποδεικνύουν πώς «πρέπει» να νιώθει. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να έχεις έτοιμες μαγικές λύσεις. Σημαίνει όμως ότι υπάρχουν μερικές φράσεις που μπορούν να λειτουργήσουν σαν μικρή συναισθηματική αγκαλιά μέσα στο χάος των εξετάσεων.
«Βλέπω πόσο προσπαθείς και πόσο σε πιέζει όλο αυτό»
Ακούγεται απλό, αλλά για έναν έφηβο είναι τεράστιο. Εκείνη τη στιγμή δεν χρειάζεται άλλον έναν άνθρωπο που θα του μιλήσει για βαθμούς, στόχους και μέλλον. Χρειάζεται κάποιον που να αναγνωρίζει την προσπάθειά του.
Όταν εστιάζεις στον κόπο του και όχι αποκλειστικά στο αποτέλεσμα, το παιδί αισθάνεται ότι δεν αξιολογείται συνεχώς. Κι αυτό μειώνει σημαντικά την πίεση που κουβαλά.
«Είμαι εδώ. Τι θα σε βοηθούσε τώρα;»
Πολλές φορές οι γονείς μπαίνουν αυτόματα σε “mode λύσεων”. Προσφέρουν συμβουλές, πρόγραμμα, οδηγίες. Όμως ένας έφηβος με άγχος συχνά νιώθει ότι δεν ελέγχει τίποτα.
Αυτή η φράση του επιστρέφει ένα κομμάτι ελέγχου. Του δείχνει ότι δεν πας να τον “διορθώσεις”, αλλά να τον στηρίξεις. Και μόνο αυτό μπορεί να ρίξει σημαντικά τους τόνους.
«Είναι φυσιολογικό να νιώθεις έτσι»
Το άγχος στις Πανελλαδικές συχνά συνοδεύεται από ντροπή. Πολλά παιδιά πιστεύουν ότι αν λυγίζουν, σημαίνει ότι δεν είναι αρκετά δυνατά ή ικανά.
Η κανονικοποίηση του συναισθήματος λειτουργεί σαν αποσυμπίεση. Ουσιαστικά λες στο παιδί σου ότι δεν είναι “πρόβλημα”, αλλά άνθρωπος που περνά μια δύσκολη περίοδο. Και αυτό έχει τεράστια διαφορά.
«Θες να κάνουμε ένα μικρό διάλειμμα;»
Όταν ο εγκέφαλος κολλάει σε σκέψεις καταστροφής, η συνεχόμενη πίεση σπάνια βοηθά. Ένα μικρό διάλειμμα, μια βόλτα, λίγη μουσική ή ακόμα και λίγα λεπτά χωρίς διάβασμα μπορούν να λειτουργήσουν πολύ πιο αποτελεσματικά απ’ όσο φαντάζεσαι.
Το σημαντικό εδώ είναι να μη μοιάζει με “υποχρεωτική χαλάρωση”. Ο έφηβος χρειάζεται να αισθανθεί ότι έχει επιλογή και όχι άλλη μία εντολή.
«Ό,τι κι αν γίνει, δεν αλλάζει τίποτα στο πώς σε βλέπω»
Αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό από όλα. Γιατί πίσω από το άγχος των εξετάσεων, πολλές φορές κρύβεται ένας βαθύτερος φόβος. Ο φόβος της απογοήτευσης. Ο φόβος ότι αν δεν τα καταφέρει, θα χάσει την αποδοχή των γονιών του.
Η ξεκάθαρη υπενθύμιση ότι η αγάπη και η αξία του δεν εξαρτώνται από έναν βαθμό, αφαιρεί ένα τεράστιο ψυχικό βάρος. Και όσο παράξενο κι αν ακούγεται, αυτό συχνά βοηθά τα παιδιά να αποδώσουν καλύτερα.
Το άγχος των Πανελλαδικών δεν αφορά μόνο τα παιδιά
Εδώ είναι η δύσκολη αλήθεια που πολλοί γονείς δεν θέλουν να ακούσουν. Οι έφηβοι “διαβάζουν” το άγχος μας καλύτερα απ’ όσο νομίζουμε. Αν μέσα στο σπίτι επικρατεί πανικός για το αποτέλεσμα, όσο ήρεμα κι αν μιλάς, το παιδί θα το καταλάβει.
Αυτές τις μέρες δεν χρειάζεται να γίνεις δεύτερος καθηγητής. Χρειάζεται να είσαι το ασφαλές μέρος στο οποίο μπορεί να επιστρέψει όταν νιώθει ότι πνίγεται.
Και κάτι ακόμα που δεν πρέπει να αγνοηθεί. Το άγχος των εξετάσεων είναι φυσιολογικό. Όμως αν δεις ακραίες αλλαγές στη συμπεριφορά του παιδιού σου, όπως έντονη αϋπνία, κρίσεις πανικού, απομόνωση, άρνηση φαγητού ή εκφράσεις απελπισίας, τότε δεν μιλάμε πλέον για “συνηθισμένο στρες”. Εκεί χρειάζεται άμεσα η βοήθεια ειδικού ψυχικής υγείας. Οι Πανελλαδικές εξετάσεις τελειώνουν. Η σχέση όμως που θα χτίσεις με το παιδί σου μέσα σε αυτή τη δύσκολη περίοδο, μένει.