Ψυχοθεραπεία μετά τα 70; Οι ειδικοί λένε ότι μπορεί να είναι πιο χρήσιμη από ποτέ
Για πολλούς ανθρώπους, η ψυχοθεραπεία συνδέεται αυτόματα με τη νεότητα. Με άτομα που προσπαθούν να κατανοήσουν καλύτερα τον εαυτό τους, να διαχειριστούν τις σχέσεις τους ή να βρουν κατεύθυνση στη ζωή τους. Ωστόσο, η ανάγκη για ψυχική φροντίδα δεν σταματά σε καμία ηλικία. Αντίθετα, οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η ψυχοθεραπεία μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά ωφέλιμη και για τους ανθρώπους της τρίτης ηλικίας. Παρότι η αποτελεσματικότητά της έχει τεκμηριωθεί επιστημονικά εδώ και χρόνια, οι μεγαλύτεροι σε ηλικία ενήλικες εξακολουθούν να αξιοποιούν πολύ λιγότερο τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας σε σύγκριση με τους νεότερους.
Τα στοιχεία που προβληματίζουν
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, περίπου ένας στους επτά ανθρώπους άνω των 70 ετών αντιμετωπίζει κάποια ψυχική διαταραχή, με το άγχος και την κατάθλιψη να εμφανίζονται συχνότερα. Την ίδια στιγμή, σχεδόν το 17% των αυτοκτονιών παγκοσμίως αφορά άτομα αυτής της ηλικιακής κατηγορίας. Παρά τα δεδομένα αυτά, η πρόσβαση στην ψυχολογική υποστήριξη παραμένει περιορισμένη. Χαρακτηριστικό είναι ότι έρευνες στις Ηνωμένες Πολιτείες έδειξαν πως μόλις ένα πολύ μικρό ποσοστό ατόμων άνω των 65 ετών έχει απευθυνθεί σε επαγγελματία ψυχικής υγείας για θεραπεία.
Η ηλικία δεν μειώνει τα οφέλη της θεραπείας
Για πολλά χρόνια επικρατούσε η αντίληψη ότι όσο μεγαλώνει ένας άνθρωπος, τόσο δυσκολότερο είναι να αλλάξει ή να επωφεληθεί από μια θεραπευτική διαδικασία. Η σύγχρονη επιστήμη, όμως, έρχεται να ανατρέψει αυτή την πεποίθηση.
Μελέτες που εξέτασαν την αντιμετώπιση της κατάθλιψης σε διαφορετικές ηλικιακές ομάδες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η αποτελεσματικότητα της ψυχοθεραπείας παραμένει σταθερή ακόμη και μετά τα 75 χρόνια. Με άλλα λόγια, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η θεραπεία λειτουργεί λιγότερο καλά στους ηλικιωμένους σε σχέση με τους νεότερους ενήλικες.
Οι προκλήσεις της τρίτης ηλικίας
Η γήρανση φέρνει συχνά μαζί της σημαντικές αλλαγές. Η απώλεια αγαπημένων ανθρώπων, η απομάκρυνση από την ενεργό επαγγελματική ζωή, η μοναξιά ή η συνύπαρξη με χρόνιες παθήσεις μπορούν να επηρεάσουν βαθιά την ψυχική κατάσταση ενός ατόμου. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η ψυχοθεραπεία μπορεί να λειτουργήσει ως πολύτιμο εργαλείο προσαρμογής. Βοηθά τους ανθρώπους να επεξεργαστούν δύσκολα συναισθήματα, να βρουν νέους τρόπους σύνδεσης με τους γύρω τους και να ανακαλύψουν ξανά ενδιαφέροντα και στόχους που δίνουν νόημα στην καθημερινότητά τους. Δεν είναι λίγοι οι ηλικιωμένοι που, μέσα από τη θεραπεία, αναφέρουν καλύτερη ποιότητα ζωής, μεγαλύτερη κοινωνική δραστηριότητα και πιο θετική διάθεση απέναντι στο μέλλον.
Γιατί πολλοί δεν απευθύνονται σε ειδικό;
Ένας λόγος είναι ασφαλώς το οικονομικό κόστος, το οποίο συχνά λειτουργεί αποτρεπτικά. Υπάρχει όμως και μια βαθύτερη αιτία. Πολλοί ηλικιωμένοι θεωρούν το άγχος, τη θλίψη ή την απομόνωση ως αναπόφευκτο κομμάτι της γήρανσης και όχι ως ζητήματα που μπορούν να αντιμετωπιστούν με επαγγελματική βοήθεια.
Παράλληλα, οι κοινωνικές αντιλήψεις γύρω από την ηλικία εξακολουθούν να επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τους μεγαλύτερους ανθρώπους. Τα στερεότυπα που τους παρουσιάζουν ως άτομα που δεν μπορούν να αλλάξουν ή να εξελιχθούν συχνά τους αποθαρρύνουν από το να αναζητήσουν στήριξη.
Η προσωπική εξέλιξη δεν σταματά ποτέ
Η αλήθεια είναι πως η ψυχοθεραπεία δεν έχει ηλικιακό όριο. Η ανάγκη για κατανόηση, σύνδεση και προσωπική ανάπτυξη παραμένει ζωντανή σε κάθε στάδιο της ζωής. Ανεξάρτητα από τα χρόνια που κουβαλά κανείς, εξακολουθεί να έχει τη δυνατότητα να γνωρίσει καλύτερα τον εαυτό του, να επαναπροσδιορίσει τις σχέσεις του και να ανακαλύψει νέους τρόπους να ζει με μεγαλύτερη ισορροπία και πληρότητα. Γιατί η εξέλιξη δεν είναι προνόμιο της νιότης. Είναι μια διαδικασία που μπορεί να συνεχίζεται όσο συνεχίζεται και η ζωή.